سلامتی بزرگترین نعمتی است که در اختیار بشر قرار دارد؛ نشان تلاش، یادمان راه کسانی است که برای حفظ و ارتقای آن بیوقفه کوشیدهاند.
سلامتی بزرگترین نعمتی است که در اختیار بشر قرار دارد؛ زیرا بدون آن، بهره بردن از سایر نعمتها امکانپذیر نیست. در طول تاریخ بشر، همواره زنان و مردانی بودهاند که زیست و تلاش بیوقفه آنان در جهت حفظ و ارتقای سلامت فرد و جامعه بوده است؛ از پزشکان بنام و کاشفان داروهای حیاتی گرفته تا پرستار گمنامی که در یک شهر کوچک، جان خود را برای بخشیدن جان شیرین به دیگران گذاشت، و از بقراط تا پژوهشگران جوانی که امروز در گوشه و کنار کشور به تلاشی مداوم برای ارتقای سطح سلامت کشور مشغولند.
ایده اولیه طراحی و اعطای «نشان تلاش در فرهنگ سلامت» در سال ۱۴۰۳، با الهام از زندگی و تلاشهای یکی از فعالان حوزه فرهنگ سلامت، زندهیاد دکتر صدیقه اعتماد سعید " که در دو پایگاه سلامت و رسانه، برای ارتقای فرهنگ سلامت بیوقفه و تا پای جان کوشید " و با تمرکز بر ضرورت مشارکت همگانی در ترویج فرهنگ سلامت شکل گرفت. در دوران مواجهه با بحرانهای بهداشتی، سیاستگذاران، طراحان، مجریان نظام سلامت، مردم و هنرمندان دریافتند که ارتقای سلامت عمومی، فراتر از نسخههای درمانی، نیازمند «فرهنگسازی ساختاریافته» است؛ و لازمه آن، حمایت و دیدهشدن فعالان و تلاشگران این عرصه است.
بنابراین، پس از دو سال برنامهریزی علمی و تدوین شاخصهای ارزیابی، دبیرخانه این نشان تشکیل شد و نخستین دوره آن شکل گرفت. بیشک حمایت و تقدیر از پیشگامان سلامت و معرفی آنان بهعنوان الگوهای برتر سبک زندگی پویا، میتواند اقدامی ارزشمند در ترویج فرهنگ سلامت باشد؛ و امید است که فردا، این نشان نهتنها یک جایزه، بلکه جریانی مستمر از آگاهی و مسئولیت اجتماعی باشد.
زندگینامه و روایت خدمات حرفهای و اجتماعی
دکتر صدیقه اعتماد سعید، در آبانماه سال ۱۳۴۳ در تهران دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و متوسطه خود را در مجموعه آموزشی علوی تهران به پایان رساند و پس از آن، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته پزشکی عمومی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد و موفق به اخذ دانشنامه پزشکی عمومی شد.
وی پس از پایان دوره پزشکی عمومی، در رشته تخصصی پزشکی کودکان و نوزادان در دانشگاه علوم پزشکی تهران به تحصیل پرداخت و دانشنامه تخصصی خود را در این رشته دریافت کرد. بدین ترتیب، فعالیت حرفهای خود را به عنوان پزشک و متخصص کودکان و نوزادان آغاز کرد و در طول سالهای خدمت، همواره پیوند میان دانش پزشکی، مسئولیت اجتماعی و ارتقای سلامت جامعه را سرلوحه فعالیتهای خود قرار داد.
دکتر اعتماد سعید، در کنار فعالیت تخصصی و طبابت، با درک اهمیت نقش رسانه در ارتقای سلامت عمومی، وارد عرصه سیاستگذاری سلامت در رسانه شد و به عنوان عضو شورای سیاستگذاری سلامت در سازمان صدا و سیما به فعالیت پرداخت.
وی در ادامه مسئولیتهای مختلفی از جمله مدیریت طرح و برنامه رادیو سلامت، مدیریت رادیو سلامت و مشاور سلامت معاونت سیما را بر عهده گرفت و در این جایگاهها نقش مؤثری در طراحی، سیاستگذاری و توسعه برنامههای سلامتمحور رسانه ملی ایفا کرد.
رویکرد او در حوزه رسانه سلامت، صرفاً اطلاعرسانی پزشکی نبود؛ بلکه تلاش داشت رسانه را به ابزاری برای ارتقای سواد سلامت، پیشگیری از بیماری و حوادث، مسئولیتپذیری اجتماعی، اصلاح رفتارهای پرخطر و نهادینهسازی فرهنگ سلامت تبدیل کند.
دستیابی به جامعهای که در آن فرهنگ سلامت به یک ارزش زیستی بدل گشته، سبک زندگی فعال و سالم هنجار عمومی باشد و ایران اسلامی الگوی پویایی بهداشتی در منطقه شناخته شود.
شناسایی، سنجش علمی و ارج نهادن به عالیترین فعالیتها در بستر آموزش، نوآوری، رسانه و هنر؛ تقویت گفتمان نخبگان و توانمندسازی نهادهای مردمی برای بهبود مستمر شاخصهای زیستی.
۸۵٪
تاثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی
بخش عمدهای از بروندادهای سلامت و شیوع بیماریها ارتباط مستقیم با باورها و رفتارهای فرهنگی یک ملت دارد.
۳ برابر
کاهش هزینههای درمانی ملی
سرمایهگذاری روی سواد سلامت و سلامت اجتماعی، بار اقتصادی سیستم درمانی کشور را به طرز شگفتآوری میکاهد.
سلامت عبارت است از شرایط مطلوب جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی که تنها به نبود بیماری اطلاق نمیشود. فرهنگ سلامت، فرهنگی است که بر سلامت و تقدم پیشگیری بر درمان و مجموعه باورها و رفتارهای سالم و مؤثر در این زمینه تأکید دارد و بسترهای لازم برای تحقق شرایط مناسب جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی را فراهم میآورد.
چشمانداز و هدف غایی و نهایی همه تلاشگران و دغدغهمندان حوزه سلامت، دستیابی به جامعهای برخوردار از سواد سلامت کافی و متعهد به فرهنگ سلامت و سبک زندگی سالم است؛ جامعهای که در آن مردم بتوانند با امید، آگاهی و مهارت کافی، بهصورت فردی و گروهی، نیازهای مربوط به سلامت خود، خانواده، همسالان و جامعه را تعیین و اولویتبندی کنند و برای رفع آنها برنامهریزی و اقدام نمایند؛ تا با سلامت، همیاری متقابل و مشارکت جمعی و ساختارمند، سطح سلامت، ایمنی، آرامش، معنویت و نشاط مطلوب را با مدیریتی کارآمد، بهگونهای عادلانه ارتقا دهند.
از مهمترین اهداف نظام سلامت، ارتقای دانش و آگاهی فرد و خانواده و همچنین تغییر نگرش جامعه نسبت به بهبود شیوه و سبک زندگی است؛ و در این مسیر، فرهنگ سلامت باید بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم فرهنگ عمومی در جامعه نهادینه شود.
بیشک «تلاش برای ترویج فرهنگ سلامت» و افزایش سواد سلامت با ترغیب رفتارهای سالم، از طریق توانمندسازی خانوادهها میتواند مهارتهای زندگی را بهبود بخشد و در نهایت به ارتقای سلامت جامعه منجر شود.
در این زمینه، استفاده از ظرفیت متخصصان، دانشگاهها، مراکز علمی کارآمد و فعال در حوزه سلامت و سازمانهای فرهنگی، آموزشی و رسانهای کشور برای تقویت دیدگاه فرهنگ سلامتمحور حائز اهمیت است. لذا با هدف ارتقای آگاهی عمومی و سواد سلامت آحاد مردم برای مراقبت فعال از سلامت خود، خانواده و جامعه؛ افزایش مسئولیتپذیری، توانمندی و مشارکت ساختارمند و فعالانه فرد، خانواده و جامعه در تأمین، حفظ و ارتقای سلامت؛ ارتقای همکاری بینبخشی برای استفاده بهینه از ظرفیت مراکز ارائه خدمات بهداشتی-درمانی دولتی، خیریه و خصوصی؛ افزایش مشارکت سازمانهای مردمنهاد و گروههای مرجع جامعه در ترویج فرهنگ سلامت؛ و ارتقای کمی و کیفی مداخلات آموزشی برای ترویج فرهنگ سلامت میکوشیم تا گامی هرچند کوچک، اما مؤثر در جهت زیر برداریم:
سلامت عمومی
پیشگیری، زیست شاداب و تندرستی پایدار جامعه
شکلگیری ایده نشان تلاش در فرهنگ سلامت
طراحی اولیه نشان با الهام از زندگی و تلاشهای زندهیاد دکتر صدیقه اعتماد سعید و با تمرکز بر ضرورت مشارکت همگانی در ترویج فرهنگ سلامت.
تصویب شاخصهای داوری و تفاهمنامهها
تدوین مرامنامه اخلاقی و استانداردهای سنجش علمی طی دو سال برنامهریزی، با مشارکت فعال فرهنگستان علوم پزشکی.
تأسیس دبیرخانه دائمی و برگزاری نخستین دوره جشنواره
راهاندازی ساختار اجرایی رویداد و دریافت انبوهی از آثار برای اعطای نخستین نشانهای تلاش به سرآمدان سلامت جامعه.
توسعه ابعاد و بخش فناوریهای نوین
افزودهشدن بخش ویژه رسانههای دیجیتال دانشبنیان و پایش سلامت بر پایه هوش مصنوعی به جشنواره.
یکی از ویژگیهای برجسته فعالیت حرفهای دکتر صدیقه اعتماد سعید، نگاه فراگیر و بینبخشی او به مقوله سلامت بود. وی بر این باور بود که ارتقای سلامت جامعه تنها وظیفه نظام درمان نیست، بلکه نیازمند مشارکت و همکاری همه نهادهای علمی، اجرایی، رسانهای، اجتماعی و مردمی کشور است.
در طول سالهای فعالیت خود، با دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور، متخصصان و صاحبنظران حوزه سلامت، سازمانهای مردمنهاد و نهادهای سیاستگذار و اجرایی کشور همکاری و تعامل مستمر داشت و برای ایجاد هماهنگی میان ظرفیتهای مختلف کشور در مسیر ارتقای فرهنگ سلامت تلاش کرد.
این نگاه، موجب شد فعالیتهای او از محدوده طبابت و درمان فراتر رفته و به عرصه سلامت عمومی و فرهنگسازی ملی گسترش یابد.
دکتر اعتماد سعید علاوه بر مسئولیتهای اجرایی و مدیریتی، در زمینه علمی و فرهنگی نیز فعال بود و با ارائه مقالات، سخنرانیها، طرحها و پروژههای سلامتمحور، در توسعه و ترویج دانش و فرهنگ سلامت در سطح ملی مشارکت داشت.
تسلط وی به زبانهای انگلیسی و فرانسه نیز زمینه بهرهگیری از منابع علمی و تجربیات بینالمللی و انتقال مفاهیم نوین حوزه سلامت به فضای علمی و رسانهای کشور را فراهم میکرد.
از جمله اقدامات ارزشمند او، مشارکت و نقشآفرینی در " طرح ملی پیشگیری از حوادث و سوانح جادهای (کمپین ۶۰-۳۰ ) " و شکلگیری پویشهای مرتبط با این حوزه بود؛ اقدامی که نشاندهنده نگاه پیشگیرانه و جامعهمحور وی به سلامت و اهمیت کاهش آسیبهای قابل پیشگیری در جامعه است.
آنچه شخصیت حرفهای دکتر صدیقه اعتماد سعید را متمایز میکرد، جمع میان سه حوزه پزشکی، رسانه و مسئولیت اجتماعی بود.
او در طول دوران فعالیت خود، ارتباط خود را با عرصه طبابت حفظ کرد و در کنار مسئولیتهای مدیریتی و رسانهای، در محیطهای درمانی نیز به خدمترسانی ادامه داد.
در دوران همهگیری بیماری کووید-۱۹، هنگامی که جامعه و نظام سلامت کشور با یکی از دشوارترین بحرانهای سلامت عمومی مواجه بود، دکتر اعتماد سعید نیز همچون بسیاری از پزشکان و فعالان سلامت، در خط مقدم خدمت و فرهنگسازی قرار داشت. او در کنار فعالیتهای رسانهای، سیاستگذاری و هماهنگیهای سلامتمحور میان نهادهای مختلف، حضور و فعالیت پزشکی خود را نیز ادامه داد و تا واپسین سالهای زندگی، دغدغه ارتقای سلامت مردم را دنبال کرد.
دکتر صدیقه اعتماد سعید در سال ۱۴۰۱، در اوج فعالیتهای حرفهای و تلاشهای خود در عرصه سلامت کشور، بر اثر عوارض ناشی از همهگیری کووید-۱۹ چشم از جهان فروبست.
اگرچه زندگی او در سال ۱۴۰۱ پایان یافت، اما میراث حرفهای و اجتماعی او در عرصه سلامت همچنان میتواند الهامبخش نسلهای آینده باشد؛ میراثی که در آن دانش پزشکی، اخلاق حرفهای، خدمت اجتماعی، سیاستگذاری سلامت، قدرت رسانه و فرهنگسازی عمومی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
نشان تلاش معتقد است با همافزایی آموزشهای مدرن بهداشتی و خلاقیتهای هنری، میتوان رفتارهای ترویجدهنده سلامت را از یک وظیفه تحمیلی به یک سبک زندگی لذتبخش و اصیل تبدیل کرد.